Արհեստական գործոններ

Հայաստանի քաղաքական դաշտի վրա արտաքին և իրականում երկրորդական նշանակության իրողություններն ավելի մեծ ազդեցություն են ունենում, քան առաջնային, ներքին գործոնները: Օրինակ՝ իշխանությունն ու ընդդիմության մի մասն իրենց հարաբերությունները պարզում են վիկիլիքսյան հրապարակումների հիման վրա` կարծես սպառած լինելով ռացիոնալ բանավեճի բոլոր հնարավորությունները, այդպիսով` շունչ ու բովանդակություն հաղորդում իրենց փոխադարձ հայհոյախառը երկխոսությանը:

Բայց այն շատ արագ, կարծես, սպառում է իրեն` տեղը հիմա էլ զիջելով Ռուսաստանի ներկայիս վարչապետ Վլադիմիր Պուտինի հնարավոր վերադարձի թեմային: Եվ հիմա ողջ քաղաքական միտքն ամողջությամբ կենտրոնացած է այն գլուխկոտրուկը լուծելու վրա, թե արդյո՞ք Պուտինի վերադարձը կհանգեցնի Քոչարյանի վերադարձին Հայաստանում:

Բայց դա նույնքան արհեստական գործոն է, որքան և վիկիլիքսյան հերոսապատումները: Ամենաէականն այն է, որ այդ ամենում իսպառ կորչում է քաղաքականության ամենագլխավոր սուբյեկտը` քաղաքացին, նրա հետաքրքրությունները, հասարակական, սոցիալական, բարոյական պահանջմունքները: Արտաքին այս գործոններին առաջնայնություն տալը ոչ միայն հուշում են, որ քաղաքացին, հասարակությունը վաղուց արդեն գործոն չեն մեզանում, այլև էլ ավելի են բթացնում վերջիններիս` իրենց իրական որակներին ու արժեքներին վերադառնալու ձգտումները: