Կոբախիձեն Rustavi 2-ի բանավեճում՝ «ռուսատյացության», Ռուսաստանի, օկուպացիայի, Ուկրաինայի և ժողովուրդների հարաբերությունների մասին

Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեն սեպտեմբերի 14-ին մասնակցել է Rustavi 2 հեռուստաընկերության բանավեճին՝ «Ռուսատյացությունը՝ իրողությո՞ւն, թե՞ քաղաքական պիտակ» թեմայով։ Քննարկմանը մասնակցել են նաև խորհրդարանի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Նիկոլոզ Սամխարաձեն, կոնֆլիկտաբան Պաատա Զաքարեիշվիլին, քաղաքագետ Նիկա Չիտաձեն և վերլուծաբան Լելա Ջեջելավան։

Կոբախիձեի հիմնական թեզն այն էր, որ անհրաժեշտ է տարանջատել վերաբերմունքը ռուսական պետության քաղաքականության և ռուս ժողովրդի նկատմամբ։

Վարչապետի խոսքով՝ այն փաստը, որ ընդհանրապես անհրաժեշտ է քննարկել որևէ ամբողջ ժողովրդի նկատմամբ ատելության թույլատրելիությունը, ինքնին վկայում է նման քննարկման աբսուրդայնության մասին։

«Ցանկացած առողջ հասարակության համար ամենապարզ նորմը պետք է լինի այն, որ վատ կամ լավ ժողովուրդ գոյություն չունի, և որևէ ժողովուրդ չի կարող ատելության առարկա լինել», — հայտարարել է Կոբախիձեն։

Միևնույն ժամանակ նա ընդգծել է, որ Վրաստանի իշխանությունների դիրքորոշումը ռուսական պետության նկատմամբ, իր խոսքով, շարունակում է մնալ սկզբունքային և ունի հստակ «կարմիր գծեր», որոնք առաջին հերթին կապված են Վրաստանի տարածքների շուրջ 20 տոկոսի օկուպացիայի հետ։

Կոբախիձեն հայտարարել է, որ քաղաքական որոշումները պետք է ընդունվեն պրագմատիկ կերպով, մինչդեռ ժողովուրդների միջև հարաբերությունները առավել մշտական իրողություն են և չպետք է կառուցվեն ատելության վրա։

Նրա ձևակերպմամբ՝ «մեկ բան է վերաբերմունքը պետության և նրա քաղաքականության նկատմամբ, և մեկ այլ բան՝ վերաբերմունքը ժողովրդի նկատմամբ»։ Վարչապետը նշել է, որ այն, ինչը նա անվանում է Վրաստանին պարտադրվող ռուսատյացություն, ռուսական քաղաքականության նկատմամբ վերաբերմունքի տեղափոխումն է ռուս ժողովրդի վրա։

Կոբախիձեն առանձին անդրադարձել է նաև Ուկրաինայի պատերազմի հարցում Վրաստանի դիրքորոշմանը։ Նա հայտարարել է, որ երկիրը միացել է շուրջ հազար միջազգային ակտերի, փաստաթղթերի և բանաձևերի, որոնք պաշտպանում են Ուկրաինայի տարածքային ամբողջականությունն ու ինքնիշխանությունը և դատապարտում Ռուսաստանի ագրեսիան։

Նրա խոսքով՝ Վրաստանը նաև միացել է Հաագայում ընթացող միջազգային իրավական գործընթացին։ Վարչապետը այս օրինակները բերել է որպես ապացույց, որ Թբիլիսիի պաշտոնական դիրքորոշումը սկզբունքային միջազգային հարցերում, այդ թվում՝ Ուկրաինայի պատերազմի վերաբերյալ, մնում է հստակ։

Քննարկման զգալի մասը նվիրված էր 2022 թվականին՝ Ուկրաինայում լայնածավալ պատերազմի մեկնարկից հետո տեղի ունեցած զարգացումներին։

Կոբախիձեն հայտարարել է, որ 2022 թվականի ընթացքում Վրաստանում, իր գնահատմամբ, կազմակերպվել են քսենոֆոբ բնույթի երեք քարոզարշավներ․ առաջինը՝ Ուկրաինայում պատերազմի սկսվելուց անմիջապես հետո, երկրորդը՝ Ռուսաստանում մոբիլիզացիայի հայտարարումից և դեպի Վրաստան միգրացիոն հոսքի աճից հետո, իսկ երրորդը՝ զբոսաշրջային սեզոնի ընթացքում։

Վարչապետը պնդել է, որ այդ քարոզարշավներն ունեցել են ինչպես քաղաքական, այնպես էլ տնտեսական նպատակներ։ Նրա մեկնաբանությամբ՝ քաղաքական նպատակը եղել է լրացուցիչ լարվածության և էսկալացիայի ստեղծումը, իսկ տնտեսականը՝ վրացական տնտեսության թուլացումը։ Սա Կոբախիձեի գնահատականն է, որը նա ներկայացրել է բանավեճի ընթացքում։

Որպես օրինակ նա հիշեցրել է Բաթումում ռուս զբոսաշրջիկներով զբոսանավի ժամանմանը հաջորդած բողոքի ակցիաները։ Կոբախիձեն հայտարարել է, որ սկզբունքային տարբերություն չի տեսնում ծովով Վրաստան ժամանող ռուս զբոսաշրջիկի և Վերին Լարսով ցամաքային ճանապարհով երկիր մտնող զբոսաշրջիկի միջև։ Զբոսանավի դեմ կազմակերպված ակցիաները վարչապետը բնութագրել է որպես քսենոֆոբ քարոզարշավ և կապել քաղաքական էսկալացիայի փորձերի հետ։

Կոբախիձեն նաև քննադատել է այն դեպքերը, երբ ակտիվիստները բողոքի պաստառներով մոտենում են ռուս զբոսաշրջիկներին լողափերում։

Նրա խոսքով՝ եթե զբոսաշրջիկին միտումնավոր անհարմարություն են պատճառում, դրա արդյունքը կարող է լինել զբոսաշրջային հոսքի նվազումը, մինչդեռ նման գործողություններն ինքնին չեն նպաստում երկրի տարածքային ամբողջականության վերականգնմանը։

«Երբ պաստառով մոտենում ես զբոսաշրջիկին լողափում և անհարմարություն ես ստեղծում նրա համար, ո՞րն է քո նպատակը, եթե ոչ այն, որ Վրաստան ավելի քիչ զբոսաշրջիկ գա։ Դրանով դու պաշտպանում ե՞ս տարածքային ամբողջականությունը», — հայտարարել է վարչապետը։

Բանավեճի ընթացքում Կոբախիձեն նաև ընդդիմության և իշխանության քննադատների մի մասին մեղադրել է երկակի ստանդարտների մեջ։ Նա հիշեցրել է, որ մինչև 2012 թվականը ռուսական ընկերությունները ներկայացված էին Վրաստանի էներգետիկ ոլորտում, իսկ նախկին նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլին հրապարակավ ողջունում էր ռուս զբոսաշրջիկներին և գործարարներին։

Վարչապետը նաև հիշատակել է Էլենե Խոշտարիային և Զուրաբ Ջափարիձեին՝ նշելով, որ նախկինում նրանք խոսում էին ռուս զբոսաշրջիկների և բիզնեսի համար դռները բաց պահելու կարևորության մասին, մինչդեռ այժմ շատ ավելի կոշտ դիրքորոշում ունեն։ Այս պնդումները Կոբախիձեի քաղաքական փաստարկների մի մասն էին ընդդիմախոսների դեմ։

Համեմատելով մինչև 2012 թվականը և «Վրացական երազանքի» իշխանության գալուց հետո ընկած ժամանակահատվածները՝ Կոբախիձեն հայտարարել է, որ այս կամ այն քաղաքականության «ռուսամետությունը» պետք է գնահատել արդյունքներով։ Նրա մեկնաբանությամբ՝ մինչև 2012 թվականը Ռուսաստանը Վրաստանում ունեցել է ինչպես տարածքային, այնպես էլ տնտեսական առաջխաղացում, մինչդեռ ներկայիս իշխանության օրոք նման տարածքային առաջխաղացում չի եղել։ Որպես առանձին բացառություն նա նշել է Չորչանայի դրվագը։

Կոբախիձեն նաև հայտարարել է, որ Բիձինա Իվանիշվիլիի գլխավորած իր քաղաքական թիմը Վրաստանի անկախության վերականգնումից հետո միակ իշխանությունն է, որի օրոք երկիրը պատերազմի մեջ չի մտել։ Նրա խոսքով՝ հատկապես 2022 թվականից հետո խաղաղությունը պահպանելու համար զգալի ջանքեր և արտաքին ճնշմանը դիմակայելու կարողություն է պահանջվել։ Սա հենց վարչապետի գնահատականն է։

Բանավեճի ընթացքում առանձին վեճ է ծագել Կոբախիձեի և կոնֆլիկտաբան Պաատա Զաքարեիշվիլիի միջև՝ պատմական հիշողության և այն հարցի շուրջ, թե որքանով կարող են հասարակությունները հաղթահարել պատմական վերքերը։

Այս համատեքստում Կոբախիձեն բերել է հայ ժողովրդի օրինակը։

Դիմելով Զաքարեիշվիլիին՝ վարչապետն ասել է․

«Դուք հայ ժողովրդի անունի՞ց եք խոսում։ Ինչո՞ւ որոշեցիք, որ Հայաստանը բուժել է այդ ցավը, երբ միջազգային մակարդակով լայնածավալ քարոզարշավ է ընթանում Ցեղասպանության ճանաչման հարցով»։

Այսպիսով Կոբախիձեն վիճարկել է այն պնդումը, թե Ցեղասպանության հետ կապված հայ ժողովրդի պատմական վերքը արդեն լիովին հաղթահարված է։

Քննարկմանը մասնակցած խորհրդարանի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Նիկոլոզ Սամխարաձեն հայտարարել է, որ Վրաստանը գտնվում է այլ իրավիճակում, քան ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ անդամ պետությունները․ երկիրը պաշտպանված չէ կոլեկտիվ պաշտպանության մեխանիզմով կամ «միջուկային հովանոցով», նրա տարածքների շուրջ 20 տոկոսը օկուպացված է, իսկ ռուսական զինված ուժերը գտնվում են Թբիլիսիից մի քանի տասնյակ կիլոմետր հեռավորության վրա։

Նրա գնահատմամբ՝ այդ պատճառով Վրաստանից պահանջել Ռուսաստանի նկատմամբ այնպիսի քաղաքականություն, ինչպիսին վարում են, օրինակ, Ռումինիան կամ Էստոնիան, սխալ մոտեցում է։ Միևնույն ժամանակ Սամխարաձեն հայտարարել է, որ Ռուսաստանի հետ քաղաքական և դիվանագիտական հարաբերությունները չպետք է վերականգնվեն մինչև վրացական տարածքների դեօկուպացիան, Աբխազիայից և Ցխինվալիի տարածաշրջանից ռուսական զորքերի դուրսբերումը և Վրաստանի տարածքային ամբողջականության ճանաչումը։

Ամփոփելով իր դիրքորոշումը՝ Կոբախիձեն հայտարարել է, որ թեև Վրաստանում ռուսատյացության տարածման հավանականությունը, իր գնահատմամբ, փոքր է, իշխանությունները պետք է սկզբից իսկ հակազդեն քսենոֆոբիայի ցանկացած դրսևորման։

Վարչապետը հայտարարել է, որ կառավարությունը մտադիր է Ռուսաստանի նկատմամբ շարունակել միաժամանակ «պրագմատիկ և սկզբունքային» քաղաքականությունը՝ պահպանելով կոշտ դիրքորոշումը օկուպացիայի, տարածքային ամբողջականության և միջազգային իրավունքի հարցերում, բայց չտեղափոխելով միջպետական հակամարտությունը մարդկանց նկատմամբ վերաբերմունքի վրա՝ ըստ ազգային պատկանելության։

Աղբյուրը՝ vectornews.ge։