Իշխանությունները սկսել են Թուրքիայի կառավարության հետ ներդրումային հարցեր քննարկել․ Վահե Դավթյան

Քաղակական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Վահե Դավթյանը գրել է. «Իշխանությունները հիմա էլ խոսում են Հայաստանի ու Թուրքիայի էլեկտրաէներգետիկ համակարգերի միացման հեռանկարի մասին: Անգամ սկսել են Թուրքիայի կառավարության հետ ներդրումային հարցեր քննարկել: Ասում են՝ «Պատրաստ ենք օր առաջ սկսել»:

Այլ պայմաններում տվյալ նախաձեռնությունը թերևս կարելի էր ողջունել: Օրինակ՝ 2009-2010 թ. ֆուտբոլային դիվանագիտության ժամանակ, երբ Թուրքիայում առկա էր էլեկտրաէներգիայի լուրջ պակասորդ, Հայաստանն էլ պատրաստ էր փակել դրա մի մասը: Ի վերջո, այդ ժամանակաշրջանում թե՛ տնտեսական, թե՛ անվտանգային միջավայրերը սկզբունքորեն տարբեր էին ներկայիս իրողություններից։

Այսօր իրավիճակը որակապես փոխվել է։

Թուրքիան ոչ միայն դինամիկ տեմպերով հաղաթահարում է էլեկտրաէներգետիկ պակասորդը, այլև ռազմավարություն է որդեգրել առաջիկա տարիներին զարկ տալ արտահանմանը, ներառյալ հարավկովկասյան շուկաները: Վերջինիս նախադրյալներն առկա են՝ հատկապես հաշվի առնելով Թուրքիայում գեներացնող հզորությունների շարունակական աճը՝ Աքքույու ԱԷԿ, նոր ատոմային նախագծեր Սինոփում ու Ֆրակիայում, 750-ից ավել ՀԷԿ-եր և այլն:

Այս պայամաններում Հայաստանի ու Թուրքիայի էլեկտրաէներգետիկ համակարգերի միացումը մի բան է նշանակում՝ Հայաստանի վերածում նետտո-ներկրողի:

Այս միտումը լրացուցիչ խորանում է մի քանի ներհամակարգային գործընթացներով։

Դրանցից առաջինը Երևանի ընտրությունն է՝ հօգուտ փոքր մոդուլային ռեակտորի, որը երկարաժամկետ հեռանկարում փոխարինելու է բազային միջուկային հզորությունների ներկայիս մոդելը՝ նվազեցնելով համակարգի ինքնաբավության մակարդակը։

Երկրորդը արևային էներգետիկայի արագ ու քաոտիկ զարգացումն է, որը, ունենալով սահմանափակ արտահանման ներուժ և բարձր սեզոնային կախվածություն, չի կարող ապահովել բազային պահանջարկի կայուն ծածկույթ:

Երրորդը շուկայի ազատականացումն է, որը ստեղծում է բոլոր պայամանները արտաքին շուկաներից էլեկտրաէներգիա ներկրելու ու փաստացի Հայաստանի արտաքին կախվածությունն ավելացնելու համար:

ԵՄ-ն էլ հանդես է գալիս որպես այս ամենի ֆինանսական աջակից՝ պատրաստակամություն հայտնելով Հայաստանի էներգետիկայի ՛՛ապառուսիֆիկացման՛՛ նպատակով տրամադրել անհրաժեշտ միջոցները: Բնականաբար, վարկերի տեսքով:

Ակնկալվող արդյունքներ՝ պետական պարտքի ավելացում, էներգետիկ ինքնաբավության կտրուկ նվազում, անվտանգային նոր ռիսկեր»: