close
Եղանակը Երևանում
13 Օգոստոսի 2022
+16°
+27°Ցերեկ
+15°Գիշեր
weather
close
Փոխարժեք
13 Օգս 2022
USD1486.54
GBP1613.24
EUR1550.71
RUB16.86
close

ՀՀ, ք. Երևան Հանրապետության փ. 30

+374 10 52 15 01
ՎԵՐԵՎ

Կենսալաբորատորիաների խնդրի շուրջ

Հասարակություն

30 Հունիսի 2022, 23:28
 Կենսալաբորատորիաների խնդրի շուրջ

Ներկայումս համաշխարհային լրատվամիջոցներն ակտիվորեն քննարկում են ուկրաինական լաբորատորիաներում ԱՄՆ կենսաբանական ռազմական հետազոտությունների թեման։ Կենսաբանության բնագավառում ամերիկացիների կողմից Ուկրաինայի տարածքում իրականացվող բոլոր գիտական նախագծերն իրականացվում են Կենսաբանական սպառնալիքների նվազեցման ծրագրի՝ կրճատ՝ BTRP (Biological threat reduction program) շրջանակներում։ Այս ծրագրի պաշտոնապես հայտարարված նպատակն է կանխել կենսաբանական պաթոգենների մուտք դեպի ահաբեկիչներ և ԱՄՆ-ի համար ոչ բարեկամական պետություններ: Իրականացվել է ԱՄՆ պաշտպանության նախարարության միջոցներով։ Այս ծրագրի շրջանակներում աշխատանքները սկսվել են Ուկրաինայում 2005 թվականին Կիևի և Վաշինգտոնի միջև համաձայնագրի ստորագրումից հետո։ Հետազոտությունների համակարգումն իրականացվել է Կիևում ԱՄՆ դեսպանատան ԱՄՆ Պաշտպանական սպառնալիքների նվազեցման գործակալության գրասենյակից: Բաց տվյալների համաձայն՝ լաբորատորիաներն ուսումնասիրել են խոզերի աֆրիկյան ժանտախտի, Ղրիմի Կոնգոյի հեմոռագիկ ժանտախտի, լիստերիոզի, Նյուքասլի հիվանդության հարուցիչները, ինչպես նաև ստեղծել են կանխատեսող մոդելներ հարևան երկրներում վտանգավոր պաթոգենների տարածման համար թռչունների միգրացիայի և միջպետական առևտրի միջոցով։ Այս ուսումնասիրությունների թեմաները մատնանշում են դրանց երկակի նպատակը: Պաշտոնապես հայտարարված խաղաղ նպատակներով բնական տարածման քողի տակ փաստացի ուսումնասիրում են հարեւան երկրներ վտանգավոր վարակների տեղափոխման հարցերը։

Այս առումով բազմաթիվ հարցեր են ծագում, թե ինչ նպատակ ունեն Վրաստանում ԱՄՆ-ի կողմից կառուցված կենսալաբորատորիաները։ Վաշինգտոնն այս հարցում սկսել է շփվել Թբիլիսիի հետ նույնիսկ ավելի վաղ, քան Կիևի հետ։ BTRP ծրագրին վրացական գիտական կենտրոնների մասնակցության պայմանագիրը կայացել է դեռ 2002թ.: ԱՄՆ-ն առավել սերտ համագործակցում է Վրաստանի «Հիվանդությունների վերահսկման և հանրային առողջության ազգային կենտրոնի» և Ռ. Լուգարի անվան Հանրային առողջության հետազոտությունների կենտրոնի հետ: Այնտեղ ԱՄՆ պաշտպանության նախարարության ծրագրի շրջանակներում ուսումնասիրվում են հատկապես վտանգավոր հիվանդությունների հարուցիչներն ու դրանց փոխանցողները, ինչպես նաև Վրաստանին սահմանակից շրջաններում համաճարակների զարգացման ուղիները։ Այս ամենը կարծես թե ԱՄՆ-ի աշխարհաքաղաքական հակառակորդների՝ Ռուսաստանի և Իրանի տարածքում մարդկանց և գյուղատնտեսական կենդանիների մոտ անբուժելի հիվանդությունների բռնկումների համար վտանգավոր կենսաբանական նյութեր փոխանցելու ուղիների ուսումնասիրություն է: Փաստորեն, խոսքը կենսաբանական զենքի մասին է, որը Վաշինգտոնը պատրաստ կլինի օգտագործել վստահված անձի միջոցով։ Բնականաբար, ամերիկացիները հաշվի չեն առնում հարևան պետությունների տարածքում համաճարակների տարածման վտանգը։ Այս առումով Հայաստանը կարող է ավելի շատ տուժել, քան մյուսները։ Այս ֆոնին Չինաստանի ԱԳՆ պահանջները հետխորհրդային տարածքի երկրներում Վաշինգտոնի ռազմակենսաբանական գործունեության միջազգային վերահսկողության կարևորության վերաբերյալ ավելի ու ավելի արդարացված են թվում։ Թերևս ներկայիս կառավարությունը պետք է մտածի այս առաջարկին աջակցելու մասին՝ վրացական կենսաբանական լաբորատորիաների վտանգավոր հարևանության պայմաններում:

Հայկ Արամյան

պատմաբան

Ի՞նչ Կը Շահի
12 Օգոստոսի 2022, 19:14 Ի՞նչ Կը Շահի

Ամենաշատ ընթերցվածները
Yandex.Metrica