close
Եղանակը Երևանում
21 Սեպտեմբերի 2019
-2°
+3°Ցերեկ
-3°Գիշեր
weather
close
Փոխարժեք
21 Սեպ 2019
USD1476.13
GBP1596.40
EUR1525.98
RUB17.47
close

ՀՀ, ք. Երևան Հանրապետության փ. 30

+374 10 52 15 01
ՎԵՐԵՎ

ՍԵՒՐԻ ԴԱՇՆԱԳՐԻՆ ՀՐԱՄԱՅԱԿԱՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՆ ԵՒ ՍՓԻՒՌՔԻՆ

Թեմա

9 Օգոստոսի 2019, 23:58
 ՍԵՒՐԻ ԴԱՇՆԱԳՐԻՆ ՀՐԱՄԱՅԱԿԱՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՆ ԵՒ ՍՓԻՒՌՔԻՆ

Հայաստանը եւ Սփիւռքը գտնուած են եւ պիտի շարունակեն գտնուիլ Սեւրի Դաշնագրի հրամայականին դիմաց։ Այս դաշնագրի տրամադրութիւնները կը սահմանեն մեր հաւաքական գոյատեւելիութեան նախադրեալները։

Կարելի չէ խուսափիլ Սեւրի Դաշնագրով ամրագրուած մեր իրաւունքներէն, ինչպէս կարելի չէ խուսափիլ այդ իրաւունքները նուաճելու մեր հաւաքական պարտաւորութենէն։

99 տարի առաջ, Օգոստոս 10, 1920ին, ստորագրուեցաւ Սեւրի դաշնագիրը, որ կը պարտադրէր Օսմանեան Թուրքիոյ հողատարածքի անդամահատումը՝ յանուն արդարութեան եւ խաղաղութեան։ Դաշնագիրը, ի միջի այլոց, կը տրամադրէր պատմական ու իրաւական հիմունքներով Հայաստանի մը կազմութեան եւ ճանաչման, որոնք ամրագրուած են դաշնագրի Երկրորդ մասի, Չորրորդ բաժնի, թիւ 88, 89, 90, 91, 92 եւ 93 յօդուածներով։

Իր այս տրամադրութիւններով Սեւրի դաշնագիրը կու գար հաստատելու եւ ամրագրելու տարի մը առաջ Հայաստանի Հանրապետութեան որդեգրած Մայիս 28-ի Աքթը, որ պաշտօնապէս կը յայտարարէր ստեղծումը Միացեալ Հայաստանի՝ Արեւելեան և Արեւմտեան Հայաստաններու միացումով։

Նշեալ տրամադրութեանց հիմամբ, Սեւրը պաշտօնապէս կը ճանչնար արդէն իսկ գոյութիւն ունեցող Հայաստանի Հանրապետութիւնը եւ կը տրամադրէր Օսմանեան կայսրութեան հայապատկան հողատարածքներու մեծ մասին (ինչպէս Էրզրումի, Պիթլիսի, Տրապիզոնի եւ Վանի նահանգները) կցումն ու միացումը Հայաստանի Հանրապետութեան։ Այսպիսով, մօտ 50 հազար քառակուսի քիլոմեթր հաշուող հայկական հանրապետութեան կը միացուէր Արեւմտեան Հայաստանէն 103 հազար քառակուսի քիլոմեթր հողատարածք՝ Հայաստանը վերածելով 153 հազար քառակուսի քիլոմեթր երկրի։

Որդեգրելով Դաշնակից Ուժերու Գերագոյն Խորհուրդի Հայաստանի սահմաններուն առնչուող որոշումը, Սեւրի դաշնագիրը Հայաստանի սահմաններու վերջնական ճշդումը յանձնեց Միացեալ Նահանգներու նախագահ Վուտրօ Ուիլսընի իրաւարարութեան։ Նախագահ Ուիլսըն իր իրաւարար վճիռը որոշեց եւ յայտարարեց Նոյեմբեր 22, 1920ին։

Դժբախտաբար, քաղաքական, տնտեսական եւ զինուորական գերակշիռ գործօններ արգելակեցին Սեւրի դաշնագրի վաւերացումը ստորագիր պետութիւններուն կողմէ։ Իսկ Հայաստանի Հանրապետութիւնը, որ արդէն իսկ ներքնապէս եւ արտաքնապէս մաշումի ու քայքայումի կ՚ենթարկուէր պոլշեւիկ Ռուսաստանի եւ Թուրքիոյ Քեմալական ուժերու զինակցային դաւադրութեամբ, քաղաքական ու զինուորական կարողականութիւնը չունէր պաշտպանելու Սեւրով սահմանուած իր իրաւունքները։

Ճիշդ է, Սեւրի Դաշնագիրը մնաց անվաւեր։ Բայց ան չէ կորսնցուցած իր բարոյական եւ քաղաքական հեղինակութիւնը։ Սեւրի Դաշնագրի անվաւեր մնալու հանգամանքը նաեւ տակաւին անլոյծ կը պահէ Հայաստանի եւ Թուրքիոյ միջեւ վերջնական սահմանագծումի հիմնական հարցը։

Սակայն իրաւականօրէն ի զօրու է եւ ի զօրու կը մնայ Ուիլսընի Իրաւարար Վճիռը։ Այս վճիռը գործադրելի է՝ ըստ միջազգային օրէնքի եւ պայմանագրերու։ Գործադրելու համար անհրաժեշտ է քաղաքական կամքը։

Հայաստանի դիւանագիտութեան եւ հայկական Սփիւռքի պարտականութիւնն է այդ քաղաքական կամքը իրականացնելու ծանր գործը։

Սեդօ Պոյաճեան

Ջորկաեֆը կայցելի Հայաստան
20 Սեպտեմբերի 2019, 18:14 Ջորկաեֆը կայցելի Հայաստան
Ներդրումներ (մաս 13)
20 Սեպտեմբերի 2019, 17:23 Ներդրումներ (մաս 13)
yerkir.am
Այս բաժնի այլ նորությունները
Ամենաշատ ընթերցվածները
Yandex.Metrica