Առանց Երևանի և Մոսկվայի միջև առկա քաղաքական խնդիրների կարգավորման, մեծ հավանականությամբ, ՌԴ-ի և ԵԱՏՄ շուկաները կմնան փակ․ քաղաքագետ

Քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանը գրում է․

«Ռուսաստանի սահմանափակումները կապված չէին ընտրությունների հետ, սակայն ձկնաբուծարանների կամ ջերմոցային տնտեսությունների սեփականատերերին ավելի հեշտ էր հավատալ, թե դրանք ընտրություններով էին պայմանավորված, և որ օրացույցի էջը շրջելուց ու հունիսի 8-ը հասնելուն պես ամեն ինչ կվերադառնա իր բնականոն հունին։

Չվերադարձավ։ Ինչն էլ, իհարկե, սպասելի էր։

Այսօր արդեն բողոքի են դուրս գալիս այն գյուղերի բնակիչները, որոնք տասնամյակներ շարունակ իրենց բերքը վաճառել են Ռուսաստանի շուկայում, ծաղկի ջերմոցների սեփականատերերը, ձկնաբուծարանների տերերը։ Իշխանությունն այս փուլում, հավանաբար, կկարողանա ճնշել այդ բողոքները։ Ոմանց կհամոզեն կամ կգնեն, մյուսներին՝ կվախեցնեն։ Սակայն խնդիրը դրանից չի լուծվի։

Իսկ ո՞րն է խնդիրը։ Չես կարող միաժամանակ վաճառել քո արտադրանքը ԵԱՏՄ շուկաներում և միաժամանակ ընդունել Եվրամիությանը անդամակցելու գործընթացի մեկնարկի մասին օրենք ու դրա հիման վրա վերափոխել Արտաքին գործերի նախարարության կառուցվածքը։ Հայ գործարարները չեն կարող շարունակել օգտվել Ռուսաստանի շուկայի և ԵԱՏՄ ընձեռած ազատություններից ու առավելություններից, երբ Հայաստանի վարչապետը և նրա ենթակաները պետական մակարդակով ռուսական պետական ընկերությանը անվանում են «ներդրումների և հաղորդակցությունների ապաշրջափակման խոչընդոտ»։ Հայկական ծիրանը նույնպես չի կարող անարգել մուտք գործել ռուսական շուկա, երբ Հայաստանի հանրային հեռուստատեսության եթերում մշտապես հանդես են գալիս ծայրահեղ, կոշտ հակառուսական դիրքորոշում ունեցող անձինք։ Քանի դեռ նրանք շարունակում են մնալ եթերում, Ռուսաստանի շուկան փակ կմնա։

Իսկ ի՞նչ կլինի տնտեսության հետ, երբ քաղաքական որոշմամբ դադարեցվի Ռուսաստանից զբոսաշրջային հոսքը։ Ի՞նչ կլինի, երբ դրամական փոխանցումները դառնան անհնար։ Ի՞նչ կլինի, երբ դադարեն գործել Wildberries-ը և Ozon-ը։ Հարցը «եթե»-ի մասին չէ, այլ՝ «երբ»-ի։

Տեղի ունեցողը միանգամայն տրամաբանական է։ Նույն սկզբունքը գործում է ամենուր և միշտ։ 2025 թվականին Հունգարիան զրկվեց ավելի քան 1 միլիարդ եվրոյի եվրոպական ֆինանսավորումից՝ «օրենքի գերակայության սկզբունքի խախտումների» պատճառաբանությամբ։ Դա Եվրամիության պատմության մեջ առաջին նման դեպքն էր։ Սակայն այն կապված չէր օրենքի գերակայության իրական խնդիրների հետ (Վիկտոր Օրբանի քաղաքական դիրքորոշումը միշտ նույնն է եղել), այլ Բուդապեշտի անփոփոխ դիրքորոշման՝ Ռուսաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցների հարցում։

Առանց Երևանի և Մոսկվայի միջև առկա քաղաքական խնդիրների կարգավորման, մեծ հավանականությամբ, Ռուսաստանի և ԵԱՏՄ շուկաները կմնան փակ։ Իսկ Նիկոլ Փաշինյանը ոչ միայն չի կարող լուծել այդ խնդիրները, այլև, ըստ հեղինակի, չի էլ ցանկանում։ Միևնույն ժամանակ, հարգարժան ֆերմերներն ու ձկնաբուծարանների սեփականատերերը սկզբունքորեն չեն ցանկանում իրենց պահանջներին քաղաքական բնույթ տալ։ Այսպիսով, իրավիճակը մնում է նույնը․ յուրաքանչյուրն իր դիրքորոշմամբ ու իր խնդիրներով։

P.S. Այնուամենայնիվ, շատ կուզենայի իմանալ՝ այն ֆերմերներից, որոնք նախօրեին փակել էին ճանապարհը, այն ձկնաբուծարանների սեփականատերերից, որոնք այսօր հավաքվել էին կառավարության շենքի մոտ, այն ծաղկի ջերմոցների տերերից, որոնք աստիճանաբար ավելի բացահայտ են խոսում իրենց խնդիրների մասին, ինչպես նաև Գագիկ Ծառուկյանի ձեռնարկությունների հազարավոր աշխատակիցներից, որոնք այսօր զրկված են աշխատելու հնարավորությունից, քանի՞սն են մասնակցել հունիսի 7-ի ընտրություններին։ Եվ նրանցից քանի՞սն են քվեաթերթիկով ընտրել 16 համարի թեկնածուին»։