Հրատապ լուրեր
Սերժ Սարգսյանը պետական պարգեւներ է հանձնել՝ հանրապետության տոնի առթիվ. ԼուսանկարներՍերժ Սարգսյանն այցելել է Սարդարապատի հուշահամալիրի Հայոց ազգագրության և ազատագրական պայքարի պատմության ազգային թանգարանԱրագածոտնի մարզպետն անթույլատրելի է համարում Լիսկայի դեմ կատարվածը բեմադրություն որակելըԱյն ինչ կատարվում է Սուրիկ Խաչատրյանի շուրջ, անթույլատրելի էՓակ դռներով մանկապարտեզների թիվը գնալով ավելանում էՀուսանք` Երևանի քաղաքապետարանը համար 65 մանկապարտեզի շենքի տեղում կամ մեկ այլ տարածքում մանկապարտեզ կկառուցի:Աշխարհում ամեն 9-րդ մարդը սոված էՈղջ աշխարհում այսօր սովահար է ավելի քան 795 մլն մարդՄեծ Բրիտանիայում հանրաքվե կանցկացվկի` մնալ ԵՄ կազմում, թե ոչՄինչև 2017-ի վերջըԳիշերային ակումբի սեփականատերը պետբյուջե չի վճարել ավելի քան 11 մլն դրամ հարկ19 աշխատակցի սահմանված կարգով չի ձևակերպել որպես աշխատողԲողոքի ակցիա` ընդդեմ էլեկտրաէներգիայի թանկացման. Ֆոտոշարք«Ոչ մի լումա թանկացում»Մեծամորում վրաերթի են ենթարկել 7-ամյա տղայինԵրեխան տեղափոխվել է ԵրեւանՀայտնի տաքսիստը «աչոտ չի տա». ՏեսանյութՀայտնի տաքսիստ Արման Գալստյանը հիվանդանոցում չէ, նրան ծեծի չեն ենթարկել եւ նա Prado քշելու հնարավորություն դեռ չունիԱզատության հրապարակում` «Շատ ջղային կարգախոսով»Մենք շուկայի վերածելու երկիր չունենք

Չինական ''Սմերչ''-ի հայկական ոդիսականը

Չինական ''Սմերչ''-ի հայկական ոդիսականը
Թեմա
14:35 - 21.08.2013

Հղում կատարելով սեփական աղբյուրներին` օրեր առաջ «Ազատություն» ռադիոկայանը տեղեկատվություն հրապարակեց այն մասին, թե Հայաստանի զինված ուժերը ձեռք են բերել չինական արտադրության նոր հրթիռային AR1A համակարգ, որը համարվում է ռուսական «Սմերչ» հայտնի համակարգի մոդեռնիզացված, 130կմ հեռահարությամբ տարբերակը: Տեղեկատվության մեջ չի նշվում, թե քանի համակարգի մասին է խոսքը և թե հատկապես որ երկրից է հայկական կողմն այն ձեռք բերել: ՀՀ պաշտպանության նախարարության մամուլի քարտուղար Արծրուն Հովհաննիսյանը ոչ հաստատել և ոչ էլ հերքել է հրթիռային այս համակարգի ձեռբերման մասին տեղեկատվությունը` նշելով, սակայն, որ Հայաստանի զինված ուժերը անընդհատ համալրվում են ժամանակակից զինատեսակներով և բարձրացնում են իրենց մարտունակությունը:

 

Առ այսօր համարվում էր, որ Հայաստանը չունի այս դասի հրթիռային համակարգ, և այս մասով տանուլ է տալիս մրցակցությունը Ադրբեջանին, որը, հիշեցնենք, ընդամենը ամիսներ առաջ բացահայտված ռուս-ադրբեջանական 1մլրդ դոլարի հասնող գործարքի միջոցով ձեռք էր բերել միանգամից մի քանի «Սմերչ» համակարգ: Եվ այս իմաստով տարածված տեղեկատվությունը հայկական կողմի նոր ձեռքբերման մասին առաջին հերթին ունի հոգեբանական նշանակություն` թե Ադրբեջանի և թե Հայաստանի հասարակայնությանը ցույց տալու համար, որ Հայաստանը ետ չի մնում Ադրբեջանից ժամանակակից հարձակողական զինատեսակների ձեռքբերման հարցում: Սա ուժերի ներկայիս բալանսը պահպանելու իմաստով կարևոր ուղերձ էր թե Ադրբեջանին և թե առհասարակ միջազգային հանրությանը:


Սակայն հոգեբանականից զատ, այս տեղեկատվությունն ունի նաև քաղաքական կարևոր ենթատեքստ և ուղերձ: Փաստացի այն տարածվեց ռուս-ադրբեջանական հայտնի գործարքի, բայց հատկապես անցած շաբաթ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի` Ադրբեջան կատարած աշխատանքային այցի ֆոնին: Խնդիրն այն է, որ այդ այցի շրջանակներում համատեղ ասուլիսի ժամանակ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հատուկ հայտարարեց, թե Ռուսաստանից զինտեխնիկայի ձեռբերման ծավալները չափվում են ոչ թե մեկ, այլ չորս միլիարդ դոլարի սահմաններում: Եվ պատահական չէ, որ անցած տարվա տվյալներով Ադրբեջանը դարձել է ռուսական զենքի 5 ամենախոշոր պատվիրատուներից մեկը: Այն հանգամանքը, որ Հայաստանի ստրատեգիական գործընկերը համարվող Ռուսաստանը նման ծավալներով զենք է մատակարարում Ադրբեջանին` անտեսելով նույնիսկ ՀԱՊԿ-ի հիմնարար փաստաթղթերով սահմանված` կազմակերպության անդամ պետություններից որևէ մեկի շահերից չբխող գործողությունների չդիմելու սահմանափակումը, ստիպում է հայկական կողմին մտածել իր ռազմական գնումների աշխարհագրությունն ընդայնելու, դիվերսիֆիկացնելու մասին: Իհարկե, այս առումով դժվար է առանձին վերցրած այս ձեռքբերման հետ կապված հեռուն գնացող ենթադրություններ կամ պնդումներ անել ռազմաստրատեգիական ոլորտում հայ-ռուսական հարաբերությունների մասին: Նախ` խոսքը վերաբերում է միայն հրթիռային կոնկրետ մեկ տեսակի համակարգին, և մեկ կոնկրետ գործարքին, որի նմանը, ի դեպ, եղել է նաև նախկինում, որոնք ռուսական կողմն առանձնապես ծանր չի տարել: Եվ պետք է ենթադրել, որ հայկական կողմի համար «Սմերչ»-ի մրցակիցը համարվող համակարգի ձեռքբերմամբ, անգամ երբ խոսքը վերաբերում է չինական տարբերակին, Հայաստանը փորձում է հասկացնել, որ կարող է մտածել զինտեխնիկայի ձեռքբերման, սեփական անվտանգության երաշխավորման այլընտրանքային ուղիներ գտնելու մասին, ինչը, իհարկե, չի նշանակում, թե Երևանը ձգտում է ընդհանրապես այս ոլորտում Ռուսասատանին զրկել ունեցած հեգեմոն կարգավիճակից: Պատահական չէ, որ չինական AR1A համակարգի ձեռբերման մասին տեղեկատվության հրապարակումը համընկավ «Ալագյազ» լեռնային պոլիգոնում ռուս-հայկական համատեղ տակտիկական 5-օրյա զորավաժությունների մեկնարկին, որն ավարտվելու է օգոստոսի 24-ին:


Ադրբեջանին 1մլրդ դոլարի հարձակողական ժամանակակից տեխնիկա վաճառելու հանգամանքը Մոսկվան պաշտոնական և ոչ պաշտոնական մակարդակնելով փորձեց հիմնավորել նրանով, որ ավելի լավ է Ադրբեջանը զինտեխնիկա ստանա Ռուսաստանից, քան այլ երկրից, ինչը հնարավորություն է տալու այդ երկիրը պահել մշտական կախվածության և ըստ այդմ նաև վերահսկողության ներքո: Իր արսենալը ոչ ռուսական արտադրության հրթիռային կայանքով համալրելով` Հայաստանը փորձում է ցույց տալ, թե բավարարված չէ դա իր շահերի զոհաբերման միջոցով ապահովելու ռուսական քաղաքականությամբ: Որովհետև եթե առաջնորդվենք ռուսական կողմի վերոնշյալ հիմնավորումներով, ապա ստացվում է, որ Հայաստանը քայլ է կատարում հենց Ռուսաստանի ազդեցությունը նվազեցնելու, նրա համար ավելի քիչ կանխատեսելի և վերահսկելի դառնալու ուղղությամբ: Եվ այս իմաստով Հայաստանը փորձում է դրդել Մոսկվային ավելի լուրջ մոտենալ իր ստանձնած պարտավորություններին ու տարածաշրջանում ուժերի առկա հարաբերակցությանը


Այլ խնդիր է, թե որքանով կարելի է այս ձեռքբերումը, եթե իհարկե, տեղեկատվությունը համապատասխանում է իրականությանը, համարել իսկապես լուրջ համալրում և լիարժեք այլընտրանք ռուսական զինտեխնիկային: Խնդիրնը նույնիսկ չինական արտադրության AR1A համակարգի որակական հատկանիշների հանդեպ վստահության պակասը չէ, որն ավելի շատ ձևարոված ստերոտիպների հարց է: Այլ այն հանգամանքի, թե որտեղից է հայկական կողմը գնել այն: Չինական արտադրանք լինելը, բնականաբար դեռ չի նշանակում, որ Հայաստանն այն ձեռք է բերել հենց Չինաստանից, չնայած բացառել դա ևս հնարավոր չէ: Եթե այն իսկապես բերվել է Չինաստանից, դեռ պետք է հասկանալ` արդյոք սա տեղավորվում է սովորական բիզնեսի համատեքստու՞մ, թե՞, այնումանայնիվ, բխում է նաև Չինաստանի ստատեգիական, աշխարհաքաղաքական շահերից, որին հակադրվում է, իհարկե, թուրքական գործոնի հզորացումն իր անմիջական հարևանությամբ: Հատկանշական է, որ երկու տարի առաջ, կապված Հայաստանի կողմից Չինաստանից զինտեխնիկա գնելու մասին տարածված տեղեկությունների հետ, այն ժամանակ Ադրբեջանում ՉԺԴՀ-ի դեսպան Հոն Ցուին հայտարարել էր, թե իր երկիրը չի վաճառել, չի վաճառում և ապագայում էլ չի պատրաստվում զենք-զինամթերք վաճառել Հայաստանին: Այս դիրքրոշումը նա հիմնավորել էր հետևյալ կերպ. «Մենք աջակցում ենք միմյանց (նկատի ունի Ադրբեջանին-հեղ.) այնպիսի հարցերում, ինչպիսիք են ինքնիշխանությունը և տարածքային ամբողջականությունը: Տարածաշրջանային և միջազգային բազմաթիվ հարցերում մեր հայացքները համընկնում են»: Ընդհանրապես Հայաստանը միշտ ըմբռնումով է մոտեցել ԼՂ հարցը առավելապես Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության համատեքստում դիտարկելու Չինաստանի կեցվածքին` թերևս նկատի առնելով նրա ունեցած Տիբեթի և այսպես կոչված Արևելյան Թուրքիստանի հիմնախնդիրները: Այնպես որ այս իմաստով շատ հարցեր հայ-չինական հարաբերություններում ավելի շատ պարզաբանումների կարիք ունեն, քան կարելի է դատել զուտ առանձին վերցրած մեկ գործարքի հիման վրա:


Սակայն որքան հավանական է, որ չինական «Սմերչ»-ը ձեռք է բերվել Չինաստանից, նույնքան էլ հավանական է, որ այն գնվել է երրորդ երկրից: Եթե իսկապես այդպես է, ապա այդ հանգամանքն ինքնստինքնյան ավելի է մեծացնում կասկածները ձեռք բերված համակարգի(երի) որակի հետ կապված, որովհետև հասկանալի է` երրորդ երկրները հիմնականում վաճառում են իրենց զինված ուժերի համար անպիտան կամ ժամկետանց համարվող զենքերը:

 

Այս իմաստով պետք չէ թերագնահատել նաև գործարքի ֆինանսական կողմը: Խնդիրն այն է, որ Հայաստանն առ այսօր Ռուսաստանից զենք է ձեռք բերել ներռուսաստանյան շուկայական գնելով, այսինքն անհամեմատ ավելի էժան, քան ՌԴ-ն վաճառում է այլ երկրների: Հարց է առաջանում` որքանո՞վ է այս գործարքը համադրելի Ռուսաստանից արվող գնումների և գների հետ, հաշվի առնելով ընդհանրապես Հայաստանի գնողունակության խնդիրը: Այս հարցը, սակայն մեծապես կախված է նրանից, թե այս ձեռբերմամբ ինչ խնդիր է փորձել լուծել Հայաստանը: Եթե նպատակը եղել է մրցունակության և զինված ուժերի մարտունակության ապահովումը, ապա պետք է ակնկալել, որ հայկական կողմը շեշտը դրել է հենց որակի վրա և արժեքին էական նշանակություն չի տվել` հաշվի առնելով նաև դրա թողած հոգեբանական ու քաղաքական նշանակությունը: Սակայն ամբողջապես անհասկանալի կլինի, եթե Հայաստանը այս գործարքին գնացել է ընդամենը տպավորություն թողնելու, կարծիք ստեղծելու համար, և նախընտրել է դա անել երրորդ երկրներից անորակ զինտեխնիկա ձեռք բերելու միջոցով:

 

Գևորգ Դարբինյան 



Վերադառնալ
Գլխաբառերչինական սմերչ, զենք, Հայաստան, Ռուսաստան|AR1A, հրթիռային համակարգ


Հայաստանում և Արցախում սպասում են պատերազմի՞

Հայաստանում և Արցախում սպասում են պատերազմի՞20:50 - 27-05-2015 Հայկական կողմը՝ ի դեմս բանակի, հասկանալի դարձրեց, որ չի համակերպվելու իրեն պարտադրվող որևէ դավադրական լուծման
Համայնքային ընտրությունների թշվառությունը

Համայնքային ընտրությունների թշվառությունը13:39 - 25-05-2015 Միակ թեկնածուն լինելու հանգամանքը նրան ազատում է «ավելորդ ծախսից»
ԵՄ-Ադրբեջան «գործարք» Ռիգայում՝ Հայաստանի շահերի հաշվին

ԵՄ-Ադրբեջան «գործարք» Ռիգայում՝ Հայաստանի շահերի հաշվին21:00 - 22-05-2015 ԱրլԳ ծրագիրն իրականում գտնվում է ճգնաժամում
Կրակոց՝ պետական համակարգի ուղղությամբ

Կրակոց՝ պետական համակարգի ուղղությամբ20:55 - 21-05-2015 Իրավիճակը կարող է առհասարակ դուրս գալ վերահսկողությունից՝ Հայաստանը վերջնականապես վերածելով քրեապետության
Հայաստանին ներքաշում են ԱՄՆ-ի ու ՆԱՏՕ-ի դեմ ռազմաքաղաքական արկածախնդրության մեջ

Հայաստանին ներքաշում են ԱՄՆ-ի ու ՆԱՏՕ-ի դեմ ռազմաքաղաքական արկածախնդրության մեջ18:10 - 20-05-2015 Ինչո՞ւ է դա կրկին բանակը կատարում, երբ Հայաստանը արտաքին գործերի նախարարություն և դիվանագիտական կորպուս ունի
Վարչապետերի զբոսանքը

Վարչապետերի զբոսանքը17:00 - 19-05-2015 Վրաստանի հետ «զրո խնդիր» սկզբունքի վրա խարսխված քաղաքական կուրս զարգացնելը չի ենթադրում պետական շահերի զոհաբերում
Ադրբեջանն ընտրեց «կուլակաթափության» ճանապարհը, իսկ Հայաստա՞նը…

Ադրբեջանն ընտրեց «կուլակաթափության» ճանապարհը, իսկ Հայաստա՞նը…18:24 - 18-05-2015 Սնուցել ու չաղացրել է օլիգարխներին, հիմա եկել է նրանց «մորթելու» ժամանակը
ՀՀԿ-ին իր «բարի համբավն ու արժանապատվությունը» չեն հետաքրքրում

ՀՀԿ-ին իր «բարի համբավն ու արժանապատվությունը» չեն հետաքրքրում13:28 - 16-05-2015 Պաշտոնը տրված է ոչ թե վայելքի, այլ պատասխանատվության համար
Դասալքությունը ոչ մի ռեժիսուրայով արդարացնել հնարավոր չէ

Դասալքությունը ոչ մի ռեժիսուրայով արդարացնել հնարավոր չէ16:34 - 14-05-2015 Կան իրավիճակներ, երբ ավելի լավ է քաղքենի լինել, քան պատեհապաշտ «գրանտակեր»...
Գրպանահատություն` ռուս-հայկական տարբերակով

Գրպանահատություն` ռուս-հայկական տարբերակով16:19 - 13-05-2015 Վերահսկողություն իրականացնող պետական մարմինն անգամ մեկ ռուսական ընկերության սանձերը քաշելու կարողություն ու համարձակություն չունի
Խզմալյանն անցել է հայ-ադրբեջանական սահմանը

Խզմալյանն անցել է հայ-ադրբեջանական սահմանը14:00 - 13-05-2015 Մեծ հաշվով` տղայի արածը հանգիստ տեղավորվում է «դավաճանություն» հասկացության տակ
Հայաստանը դարձյալ անվստահություն է ներշնչում Ռուսաստանին և ԵՄ-ին

Հայաստանը դարձյալ անվստահություն է ներշնչում Ռուսաստանին և ԵՄ-ին14:40 - 12-05-2015 Ձևական առաջընթացը ելք է նաև Հայաստանի իշխանությունների համար
Պաշտոնյաների՝ պաշտոնյա ծնված որդիները

Պաշտոնյաների՝ պաշտոնյա ծնված որդիները13:41 - 11-05-2015 Լիսկան շտապելու առանձնապես կարիք չունի. որդին դեռ երիտասարդ է
Թուրքական շանտաժի գերին. Ռուսաստանի ընտրությունը

Թուրքական շանտաժի գերին. Ռուսաստանի ընտրությունը20:52 - 09-05-2015 Խնդիրն այնքան էլ Ցեղասպանության հարցում Պուտինի դիրքորոշումը չէ
Ադրբեջանը սպառնում է պատերազմով, իսկ Հայաստանը ննջում է

Ադրբեջանը սպառնում է պատերազմով, իսկ Հայաստանը ննջում է17:39 - 07-05-2015 Բաքվի նյարդայնությունն օբյեկտիվ հիմքեր ունի



Ամենաշատ ընթերցվածները




Նորություններ




Մեր կայքում տեղ գտած հրապարակումների հեղինակային իրավունքը պատկանում է բացառապես yerkir.am խմբագրությանը։Այլ ԶԼՄ-ներում սույն կայքի հրապարակումներից որևէ մեկը ամբողջական վերահրապարակելու համար անհրաժեշտ է yerkir.am-ի խմբագրության համաձայնությունը: Լրատվամիջոցները կարող են yerkir.am-ից մեջբերումներ վերահրապարակել միմիայն հատվածաբար` պարտադիր օգտագործելով հիպերհղում:

Տարադրամի փոխարժեք 28.05.2015
RUB :: 9.33
USD :: 479.33
EUR :: 522.52
Մենք

Yandex.Metrica